Kennismaken met zen? Nu kan het :-). Geef je op voor de introcursus bij ZEN onder de Dom. Die begeleid ik, samen met m’n kloostermattie Alex Buijs, dus dat wordt fissa knallen en dikke pret!

Er zijn nog plaatsen, dus neem gerust buren, vrienden, broers en zussen, opa's en oma's mee. Eerste avond vrijblijvende kennismaking (en direct alle geheimen op tafel). Niet goed, even goeie vrienden. Waar vind je dat nog? Dinsdag 16 september – 11 november, 20.00 – 21.30 uur. Klik hier voor meer info en opgave.

Torei kwam bij Hakuin op de veertiende dag van de tweede maand van 1743. Torei (1720 – 1792) is de bekendste opvolger van Hakuin (1686 – 1769). Hakuin is de bekendste Japanse zenmeester in de geschiedenis. Hakuin zei tegen Torei: ‘What took you so long? I’ve been hearing about you.’ (Norman Waddell, Beating the Cloth Drum, p. 144). Mooi toch?

Als Torei een tijdje in Hakuin’s tempel is, zit hij in zazen en denkt: ‘Master Hakuin must think I’m a very mediocre student. He seems to make a point of not using his iron hammer and tongs with me. Is it possible he doesn’t know what is in my mind?’ (Cloth Drum, p. 144)

Daarop schrijft Torei een lange brief aan Hakuin. Hij besluit met:

De focus van Torei is zo puur als het maar kan. Niets leidt af, hij wil maar één ding. Ontroerend. En raak. De enige manier waarop je kunt trainen. Er zijn maar weinig mensen zo helder over hun beoefening. Maar ook al zijn wij leken, Torei’s vuur kan ook het onze zijn.

Blijf niet hangen in eenheidsbewustzijn. Wees niet tevreden met de uitleg van zogenaamde leraren, ga verder dan zij. De wereld ontvouwt zich pas in al zijn volheid als je die comfortabele, bekende plek van ‘verblijven in niet-weten’ en ‘niet-oordelen’ voorgoed achter je laat. Kies je ervoor om in non-dualiteit te geloven, dan blijf je gevangen en lijd je eindeloos, net als degenen die er propaganda voor maken. Blijf niet in die stilstaande, stinkende vijver drijven. Ga verder. Put je uit in zoeken, een intens zoekende houding is fundamenteel in zen. Alleen maar ‘verwijlen’ is dodelijk. Leun nooit tevreden achterover en denk dat je al weet waar het om draait.

Vraag je ook niet af wat je beoefening je oplevert. Geluk en nachtrust zijn van weinig waarde. Het is beter ongelukkig te zijn en slapeloze nachten te hebben totdat je de grote vraag eindelijk helemaal hebt doorbroken. Vraag niks maar geef álles wat je hebt! Om een zin uit een bekende inauguratierede te parafraseren: ‘Don’t ask what your practice can do for you, ask what you can do for your practice!’

In Rohatsu Jishu, de aansporingen die gegeven worden tijdens Rohatsu, de meest intensieve trainingsweek van het jaar, vuurt Hakuin zijn monniken aan:

Goeie zit, vol erin!

Joshu Sasaki is dood. Hij heeft veertig jaar lang vrouwelijke leerlingen misbruikt. Zie dit artikel in de New York Times. Op Sweeping Zen staat ook nog wel wat.

Er zijn ‘boeddhisten’ die menen dat je een groot zenmeester kunt zijn, en tegelijk leerlingen kunt misbruiken.

Brad Warner bijvoorbeeld, die daarmee wat mij betreft enorm van zijn voetstuk dondert:

‘One of the greats. Whatever else you might also say about him...’

Of James Ishmael Ford, die nooit op een voetstuk stond, dus ook nergens af kan vallen:

'By all accounts a great teacher.
By all accounts a sexual predator.
A great sadness for the Dharma come west.'

Maar ook op ons eigen Nederlandse Facebook-boerenkoolveldje gaat het er als altijd mateloos compassievol aan toe:

‘Hij die zonder zonde is, werpe de eerste steen’ (2 likes so far)
‘Ik probeer verschil te maken tussen de persoon en wat hij deed’

Laat ik beginnen te zeggen dat ik een zeer feilbaar mens ben met grote tekortkomingen. Bij deze. En dan nu los:

Bovenstaande uitingen zijn stupide. Je kunt de persoon niet scheiden van zijn gedrag. Je kunt de ‘Dharma’ niet scheiden van het leven dat iemand leidt. Ik heb dat al eerder geroepen in de context van Genpo en Tydeman.

Misbruik is niet de ‘Dharma onderwijzen’, het is misbruik. Je kunt geen twee dingen tegelijk doen, dus per definitie kun je geen groot zenmeester zijn als je elke vrouw die bij jou op dokusan komt bij haar tieten pakt. Dan ben je een misbruiker. Klaar. De Dharma is geen dingetje dat overal los van staat, geen onbevlekte entiteit die zweeft tussen meester en leerling, ongeacht de context.

De rare ideeën die westerse boeddhisten hebben, komen voort uit een valse visie op de werkelijkheid en het weg-rationaliseren van het gezond verstand.

Zoals ene Gregory Wonderwheel zegt:

'Ron, for me the point is to hold two apparently contradictory views simultaneously without (and I emphasize without) favoring one view or denying or trivializing the other view. Why? Because in fact the Dharma has no attributes, and it is because the Dharma has no inherent attributes that BOTH constellation of attributes about Sasaki Roshi are true: a great teacher and good friend in the Dharma, and a cad and scoundrel with certain women under his duty of care. If we think that all the Dharma teaching of a person's life is somehow erased by the person's bad behavior, then we are thinking dualistically and wrongly about the Dharma.'

Ik heb maar één antwoord:

'Hi Gregory, this is the typical western 'Buddhist' approach, nonduality. It is, in the end, a rational explanation and not an existential fact, or half of it at best. Once more: there is no Dharma outside life and behavior. 'The Dharma' is not a thingy that you get and then you get to look the other way when abuse is taking place. My answer to your view, even though I appreciate the effort to make me see the 'other side', is a clear and unequivocal 'nope!'...'

Doei.

In intensieve zentraining is er meestal een vorm van een-op-een, een uitwisseling tussen degene die begeleidt en degene die begeleid wordt. De uitwisseling heeft als doel een impuls te geven aan (de diepte van) je zitten. In sommige stromingen gaat het om niet minder dan ontwaken, al dan niet via koantraining. Hieronder een korte tekst over een-op-een, geschreven voor Being Without Self, op basis van de ‘vorm’ die daar gebruikt wordt.

--

Ieder moment is een-op-een. Ieder moment is unieke en kostbare aanwezigheid, waar het ene niet anders is en niet hetzelfde als het ander, wat voor vorm het ook aanneemt. Het wegvallen van afgescheiden zijn, het wegvallen van eenheid. Dynamisch, energiek en levend. Ieder moment is een tijd om de beoefening te verdiepen en te laten rijpen, om jezelf uit te drukken als wat je bent, in volledige vrijheid.

Dat is het eenvoudigste ter wereld, maar daarom nog niet gemakkelijk. Om je te helpen die vrijheid te vinden, om het zelf te doorzien en daar uitdrukking aan te geven in de wereld, is er tijdens retraites gelegenheid voor een meer specifieke een-op-een. Dat is simpelweg de ontmoeting met Jeff – een-op-een.

Het kan elke vorm aannemen. Kom zoals je bent, in alle openheid. Laat jezelf zien, in stilte of in woorden, kijk wat er opkomt, hoe het zich ontvouwt. Waar ben je in je beoefening, in je zitten? Is er iets waar je tegenaan loopt? Is er helderheid en vreugde, pijn en frustratie? Waar ben jij, wie ben jij, hier, op dit moment? Laat jezelf zien.

Jezelf laten zien, is begrijpen wat er aan de wortel ligt van jezelf op dit moment. Niet de takken najagen, hoe verleidelijk dat misschien ook is. Een-op-een is geen psychologische begeleiding. Het helpt je de fundamentele werkelijkheid die je bent te realiseren, de essentie van jezelf, de essentie van alles. Je beoefening wordt krachtiger en dieper.

Voor mij is een-op-een een katalysator in m’n zitten. Geen ontsnapping uit zazen, maar een kans om het te verhelderen en te zorgen dat ik in de goeie ‘richting’ verder kan. Meestal is het zitten daarna dieper en meer gefocust.

Ik heb heel moeilijke momenten gehad in een-op-een. Niet vanwege de interactie, maar omdat een-op-een het perfecte moment is om je eigen onvolkomenheid te zien, de kloof die je nog moet overbruggen. Die kloof wordt heel manifest. Ik kwam vaak bij Jeff en zei: ‘Ik weet het, maar ik kan het niet vanuit m’n hart zeggen.’

De confrontatie met dat onvermogen is in zichzelf een waardevolle aansporing voor je beoefening. Als de sluier uiteindelijk wegvalt, is een-op-een een kans om de grondigheid daarvan te testen. En om aanwijzingen te vinden over hoe je verder kunt gaan met je beoefening.

Vandaag wil ik het hebben over de zesde koan (zenvraag) uit de Mumonkan, ‘Shakyamuni houdt een bloem omhoog’. Eerst zal ik ‘m voorlezen, daarna ga ik in op twee aspecten van het verhaal.

De koan
Lang geleden, toen de Boeddha op de berg Ghrdrakuta was om een toespraak te houden, hield hij een bloem omhoog voor de groep. Daarop bleef iedereen stil. Alleen Mahakashyapa glimlachte. De Boeddha zei: “Ik heb de allesdoordringende ware dharma, het onvergelijkelijke nirvana, de voortreffelijke leer van de vormloze vorm. Het is niet afhankelijk van woorden en letters en het wordt overgedragen buiten de geschriften om. Ik geef het nu aan Mahakashyapa.”

Dharma kan werkelijkheid, waarheid of leer betekenen, nirvana is bevrijding of verlossing, letterlijk ‘uitdoven’.

Deze koan gaat over overdracht in de zentraditie. Het verhaal is niet historisch. De meeste dingen die over de Boeddha worden gezegd en geschreven zijn moeilijk te verifiëren. Hiervan weten we zeker dat het in China is opgeschreven, waarschijnlijk rond 800, dus zo’n 1300 jaar na het leven van de Boeddha. De koan geeft overdracht een basis in de traditie: vanaf het prille begin van het boeddhisme is overdracht een essentieel onderdeel geweest. Overdracht van hart tot hart, van geest tot geest.

Er zijn twee aspecten waar ik graag iets dieper op wil ingaan. Het eerste is het omhooghouden van de bloem. Wat is dat, waarom doet de Boeddha dat, wat bedoelt hij ermee? Het tweede aspect is het stukje over de overdracht. Wat gebeurt daar, wat is daar de essentie van?

De bloem
De eerste vraag die je natuurlijk kunt stellen is: waarom in godsnaam een bloem? Misschien heeft een van de toehoorders de Boeddha een bloem gegeven en houdt hij die nu omhoog. Maar waarom geen schroef, spijker of inktvis? Mijn zoon wilde graag een inktvis in het verhaal, dus vandaar. Of een rotte vis. Waarom is het de lieflijke geur van de bloem die het universum volledig doordringt, en niet de afschuwelijke stank van rotte vis? En is dat hetzelfde of iets anders? Is de bloem niet te voor de hand liggend, te mooi?

De vraag is ook wat wij realiseren als de Boeddha een bloem omhoog houdt. Wat betekent het voor jou? Kun jij het doen zoals de Boeddha het deed, volledig en zonder schroom of twijfel? Dat is misschien waarom we hier zitten: vind de plek van waaruit je dat kunt doen. Kun je dat blootleggen, kun je daarbij uitkomen? Zonder iets ertussen, met volledige overtuiging?

Is met het omhooghouden van de bloem alles gezegd? Is dat de hele toespraak? En kun jij het bevestigen zoals Mahakashyapa het kon, met een glimlach? Kun je het levend maken?

De overdracht
Dat brengt ons bij het tweede deel van de koan, het verhaal over de overdracht. Iedereen ziet het, één persoon glimlacht. Vervolgens spreekt de Boeddha een hele hoop mooie woorden. Hij zegt: ik heb dat allemaal, en ik geef het nu aan hem! Nou, dat is dan mooi geregeld. De Boeddha is ervan af en Mahakashyapa zit met de rommel.

De vraag hierbij is: in dat samenspel, in die ontmoeting, in die herkenning – wie geeft wat aan wie? Mahakashyapa geeft álles aan de Boeddha, in alle openheid en eerlijkheid, zonder iets achter te houden. Hij kan ook niet anders dan alles geven, zoals hij is.

Aan de andere kant bezorgt de Boeddha Mahakashyapa een extra last. Een hoop grote woorden, een hoop onzin. Hij geeft hem iets dat niets is, helemaal niets. En hij doet er heel gewichtig over.

Maar ook dat is niet het laatste woord. Uiteindelijk staan ze allebei op dezelfde plek. Een ontmoeting van hart tot hart, van geest tot geest, zonder ook maar iets ertussen. En daarom kan de Boeddha het aan Mahakashyapa ‘geven’ – omdat die ontmoeting zo totaal is.

De uiteindelijke, echte vraag voor ons hier is simpel. Kunnen wij het zien? Kun je het zelf ontdekken, precies hier, precies nu? Op het moment dat je de bloem ziet, kun je het zonder terughoudendheid herkennen? De bloem als jouzelf, de bloem die het hele universum opslokt. Daarom heb ik liever rotte vis: dat slokt álles op! Je kunt geen kant uit, recht in je gezicht. Jijzelf precies zoals je bent, het hele universum, kunnen we dat ontdekken?




Deze leuk? Misschien deze dan ook. Is wel wat langer.


Luisteren? Klik hieronder.

Dacht ik toch vrijwel helemaal moederziel alleen te staan in mijn laken (als in: afkeuren) van die tranentrekkend treurige Peacemakers (wat een aanmatigend predikaat overigens, als je dat op jezelf van toepassing verklaart), vind ik dit! – zie ook de link ergens onderaan.

Helemaal da bomba en vette shizzle grappig. By the way, zowel ‘vet’ en ‘shizzle’ als ‘da bomba’ schijnen achterhaald slang te zijn, dus dan weet je ook weer waar ik mijn inspiratie vandaan haal. Vandaag is ‘eh, stil effe’ helemaal da bomba. En ‘Eeh pap. Bijna grappig’. Dus.

Maar dit terzijde. Meer dan bijna grappig is Herbie Trashman Roshi (foto says all), de onbekende dharmabroer van. Ik ben toch blij wat satirische medestand te ontdekken.

Met een ‘Zen Do-Gooders’-vakantie kun je voor de dag komen! ‘Renew your Life in an authentic Death Camp’, ‘Death Row Retreat’ en ‘Experience a Live Execution’.

Herbie Trashman Roshi zelf is ‘a charismatic spiritual leader, a fearless entrepreneur, an accomplished academic, a successful businessman, and a jolly good fellow, always on the lookout for new and exciting opportunities to relieve the dukkha of sentient beings.’

Zo richtte hij ooit de Dharma Soup Kitchens op:

    'The chain of famous *Dharma Soup Kitchens in impoverished areas is perhaps Herbie Roshi’s most well-known accomplishment.'

Het project is zeer succesvol:

    'This highly successful program was designed to alleviate the anxieties and traumas of middle-class Zen practitioners. Thousands of men and women have found a new sense of meaning after volunteering a few hours in one of Bernie’s soup kitchens.'

Daar staat overigens Bernie in plaats van Herbie. Waarschijnlijk gewoon een tikfout, je begrijpt het soms niet, waar zoiets vandaan komt.

Nou ja, de rest maar lezen bij de bron. Nog plannen om naar Auschwitz te gaan om je eigen lijden te verlichten? Eerst even Herbie checken!

Een duidelijk gestaffeld donatieprogramma geeft inzicht in je eigen betrokkenheid en wat je ervoor terugkrijgt. Tot en met een kunstwerk van Paris Hilton. Ja, dat willen wij allemaal wel! Check het hier.

En als je er dan toch bent, vergeet dan niet de andere features van het Tutteji International Institute. Bijvoorbeeld een Spiritual Teacher Training Program waar de zen.nl lerarenopleiding nog een puntje aan kan zuigen :-).

Enjoy! En lekker weekend.

Heb m’n praatje bij ZEN onder de Dom uitgeschreven, The ever unnamable ‘it’.

Lezen? Klik hier voor de tekst of hier voor de pdf.


Liever luisteren (maar dat kon al)? Klik hier voor de mp3 of hieronder voor streaming.

Ik wens je veel lees- en/of luisterplezier.